Glokomda Sitikolin ve Koenzim Q10: Bilim Ne Söylüyor?

Prof. Dr. Nevbahar Tamçelik’in anlatımıyla

Glokom tedavisinin temelini göz içi basıncının kontrolü oluşturur. Ağızdan kullanılan sitikolin, nikotinamid ve Ginkgo biloba gibi içerikler; yaşam kalitesi, retina fonksiyonu ve görme alanı gibi farklı sonuçlar açısından araştırılmaktadır. Bu destekler mevcut tedavinin yerine geçmez; kişiye uygunlukları Göz Doktoruyla değerlendirilir. Koenzim Q10’un hücresel enerjiyle ilişkisi ise klinik yarar kanıtından ayrı ele alınmalıdır. [1, 2, 3, 4, 6, 9, 13]

Gelecekte görmek istediğiniz çok şey var

Peki, bütün bunları görmemizi sağlayan hücreleri ne kadar tanıyoruz?

Glokom, görsel bilginin beyne taşınmasında görev alan görme sinirini etkileyen bir hastalık grubudur. Bu nedenle glokomu konuşurken yalnızca göz içi basıncını değil, görme işlevini ve düzenli takibi de birlikte düşünmek gerekir. [1, 2]

Eye Longevity yaklaşımı, göz sağlığını korumaya yönelik alışkanlıkları günlük yaşamın bir parçası olarak ele alır. Görmedeki değişiklikleri fark etmek, dengeli beslenmek ve Göz Doktorunun önerdiği kontrolleri sürdürmek bu anlayışın uygulamadaki karşılıklarıdır.

Bu yazıda Prof. Dr. Nevbahar Tamçelik’in söyleşisinde öne çıkan glokom, basınç kontrolü ve hücresel destek başlıklarını; ağızdan kullanılan desteklere ilişkin klinik araştırmalarla birlikte ele alıyoruz. Söyleşinin içerik başlıkları arasında sitikolin, Koenzim Q10, Ginkgo biloba, B3 vitamini, alfa lipoik asit ve B vitaminleri bulunuyor. [18]

30 Saniyede Özet

• Glokom ve göz tansiyonu yüksekliği aynı şey değildir. Normal aralıktaki basınçta da glokom gelişebilir. [2]
• Basınç kontrolü tedavinin temelidir. Hedef basınç ve takip planı kişiye göre belirlenir. [1, 2]
• Oral destek araştırmaları farklı sonuçları ölçer. Yaşam kalitesi, retina elektriksel yanıtı, kan akımı ve görme alanı birbirinin yerine kullanılamaz. [3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12]
• Bir araştırmada olumlu bulgu görülmesi, her formülün aynı etkiyi sağlayacağını göstermez. İçerik, doz, hasta grubu, karşılaştırma yöntemi ve takip süresi önemlidir. [3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12]
• Destek seçimi kadar güvenli kullanım da önemlidir. Özellikle yüksek doz nikotinamid ve ilaçlarla birlikte kullanılan Ginkgo biloba hekim değerlendirmesi gerektirir. [14, 15]

Glokom ile Göz Tansiyonu Yüksekliği Arasındaki Fark Nedir?

Göz tansiyonu yüksekliği, göz içi basıncının yüksek ölçülmesini ifade eder. Glokom ise görme sinirinde hasar ve görme alanında kayıpla ilişkili bir hastalık grubudur. Basıncı yüksek olan herkeste glokom gelişmez; normal kabul edilen aralıktaki basınçta da glokom ortaya çıkabilir. [1, 2]

Bu nedenle değerlendirme, tek bir basınç ölçümünden ibaret değildir. Görme sinirinin durumu, görme alanı ve zaman içindeki değişim birlikte izlenir. Glokomun sık görülen açık açılı tipi başlangıçta belirgin yakınma vermeyebileceği için düzenli muayene önem taşır. [1, 2]

Glokom Tedavisinde Göz İçi Basınç Kontrolü Neden Önemlidir?

Göz içi basıncını düşürmek, glokomda görmenin korunmasına yönelik temel tedavi yaklaşımıdır. Göz damlaları, lazer ve cerrahi seçenekleri; hastalığın özelliklerine ve kişinin ihtiyacına göre planlanır. [1, 2]

Prof. Dr. Nevbahar Tamçelik’in sosyal paylaşımındaki ifadesiyle:

“Glokomda göz içi basıncını düşürmenin yanında, sitikolinle görme hücrelerini korumayı, koenzim Q10 ile hücresel enerjiyi desteklemeyi hedefliyoruz.”

Prof. Dr. Nevbahar Tamçelik — Göz Hastalıkları Uzmanı [18]

Bu hedefle araştırılan destekler değerlendirilirken, hücresel bir mekanizma ile hastalığın ilerlemesine ilişkin klinik sonuç birbirinden ayrılır. Bir testte iyileşme görülmesi, görme siniri hasarının geri döndüğü veya uzun vadeli görme kaybının önlendiği anlamına gelmez. [4, 5, 6, 7, 8, 17]

Glokomda Oral Sitikolin: Yaşam Kalitesi ve Görsel İşlev Araştırmaları

Sitikolin, hücre zarlarının yapısında bulunan fosfolipitlerin oluşumuyla ilişkili bir bileşiktir. Glokomda ağızdan kullanımına ilişkin çalışmalar, görsel işlevi farklı yöntemlerle değerlendirmiştir. [3, 4, 17]

Rossetti ve arkadaşları, 2023 - Görmeye bağlı yaşam kalitesi: Beş Avrupa göz kliniğinde yürütülen, 155 hastanın katıldığı randomize, çift kör, plasebo kontrollü çalışmada oral sitikolin değerlendirilmiştir. Dokuz aya uzanan takipte, önceden belirlenen altıncı ay değerlendirmesinde görmeye bağlı yaşam kalitesi anketinde sitikolin lehine bir sonuç bildirilmiştir. Bu bulgu, hastaların görmeyle ilişkili günlük yaşam deneyimine yöneliktir; tek başına hastalık ilerlemesinin yavaşladığını göstermez. [3]

Parisi ve arkadaşları, 2026 - Retina ve görsel iletim: Derginin 2026 sayısında yer alan, açık açılı glokomu bulunan 29 kişinin katıldığı randomize, çift kör çalışmada oral sitikolin ve plasebo 12 ay boyunca karşılaştırılmıştır. Sitikolin grubunda, retinanın ve görme yollarının elektriksel yanıtlarını değerlendiren bazı ölçümlerde olumlu değişiklikler bildirilmiştir. Çalışma küçük bir hasta grubuna ve belirli fonksiyon testlerine dayanmaktadır. [4]

Ottobelli ve arkadaşları, 2013 - Görme alanı takibi: İlerleme gösteren 41 glokom hastasının iki yıl boyunca izlendiği çalışmada, oral sitikolin kullanım dönemindeki görme alanı kaybı hızı, hastaların önceki yıllardaki seyriyle karşılaştırılmıştır. Kullanım döneminde ilerleme hızında azalma bildirilmiştir. Ancak eş zamanlı ayrı bir plasebo grubu bulunmaması, değişimin yalnız sitikoline bağlanmasını sınırlar. [5]

Bu çalışmalar, sitikolinin neden araştırıldığını farklı açılardan açıklar. Bununla birlikte 2023 tarihli sistematik derleme, o tarihe kadar değerlendirilen çalışmaların glokom ilerlemesini yavaşlatmaya ilişkin kesin bir sonuca varmak için yeterli olmadığını bildirmiştir. Daha yeni fonksiyon çalışmaları da uzun vadeli görme kaybı üzerindeki etkiyi tek başına netleştirmez. [4, 17]

Glokomda Koenzim Q10: Hücresel Rolü ve Klinik Kanıtların Sınırları

Koenzim Q10, hücrelerin enerji üretiminde görev alan mitokondrilerin çalışmasına katkıda bulunur ve antioksidan özellik taşır. Prof. Dr. Tamçelik’in söyleşisinde hücresel enerjiyle birlikte anılmasının biyolojik temeli budur. [13, 18]

Ancak hücrede bir görevi olması, ağızdan alınan Koenzim Q10’un glokom ilerlemesini yavaşlattığının gösterildiği anlamına gelmez. Bu yazıda ele alınan oral klinik çalışma seti, Koenzim Q10’un tek başına bu sonucunu değerlendiren bir çalışma içermemektedir.

Bu nedenle Koenzim Q10’un hücresel işlevi ile diğer içeriklere ait klinik araştırma sonuçları ayrı tutulur. Başka bir bileşenin çalışması veya farklı uygulama yoluyla elde edilen bulgular, oral Koenzim Q10 için doğrudan etkinlik kanıtı olarak kullanılmaz.

Glokomda B3 Vitamini (Nikotinamid): Klinik Çalışmalar ve Güvenli Kullanım

B3 vitamininin bir formu olan nikotinamid, hücresel enerji metabolizmasıyla ilişkisi nedeniyle glokom araştırmalarında incelenmektedir. Nikotinamid çalışmalarının sonuçları, bütün B vitaminlerine veya herhangi bir B vitamini karışımına genellenemez. [6, 7, 8, 14]

Hui ve arkadaşları, 2020 - İç retina fonksiyonu: Glokom tedavisi alan 57 kişinin katıldığı randomize çalışmada, oral nikotinamidle iç retinanın elektriksel yanıtlarını değerlendiren bazı ölçümlerde kısa süreli iyileşmeler bildirilmiştir. Katılımcılar mevcut basınç düşürücü tedavilerini sürdürmüştür. [6]

De Moraes ve arkadaşları, 2022 - Nikotinamid ve pirüvat birlikte: Kırk iki hastanın randomize edildiği, 32 hastanın tamamladığı faz 2 çalışmada nikotinamid ve pirüvat kombinasyonu plaseboyla karşılaştırılmıştır. Yaklaşık iki aylık takipte, görme alanında duyarlılığı iyileşen test noktalarının sayısı aktif grupta daha yüksek bulunmuştur. Bununla birlikte bazı genel görme alanı göstergelerinde anlamlı fark gösterilmemiştir. Araştırma, nikotinamidi tek başına değil, pirüvatla birlikte değerlendirmiştir. [7]

Ha ve arkadaşları, 2026 - Normal basınçlı glokom: Elli üç hastanın katıldığı, çift kör, plasebo kontrollü çapraz tasarımlı çalışmada oral nikotinamid, mevcut basınç düşürücü tedaviye eklenmiştir. On iki haftalık kullanım sonrasında bazı retina elektriksel yanıtlarında iyileşme bildirilirken, genel görme alanı göstergelerindeki değişim açısından gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır. [8]

Araştırma dozları, günlük kullanım önerisi değildir. Amerikan Glokom Derneği ve Amerikan Oftalmoloji Akademisi’nin 2025 tarihli ortak açıklaması, yüksek doz nikotinamid kullanımında karaciğer güvenliğine ve tıbbi izleme dikkat çekmektedir. Hekim değerlendirmesi olmadan yüksek doz kullanıma başlanmamalıdır. [14]

Normal Basınçlı Glokomda Ginkgo Biloba Araştırmaları

Ginkgo biloba, özellikle normal basınçlı glokomda görme alanı, kontrast duyarlılığı ve göz çevresindeki kan akımı açısından araştırılmıştır. Çalışmaların sonuçları aynı yönde değildir. [9, 10, 11]

Quaranta ve arkadaşları, 2003: Yirmi yedi hastanın katıldığı randomize, plasebo kontrollü çalışmada dört haftalık oral Ginkgo biloba kullanımı sonrasında bazı görme alanı ölçümlerinde iyileşme bildirilmiştir. [9]

Park ve arkadaşları, 2011: Otuz hastanın katıldığı randomize çalışmada dört haftalık kullanım sonrasında, görme siniri başı çevresindeki bazı retinal kan akımı ölçümlerinde olumlu değişiklikler görülmüştür. Kan akımındaki değişiklik, tek başına uzun vadeli görme kaybının azaldığını göstermez. [10]

Guo ve arkadaşları, 2014: Otuz beş hastanın randomize edildiği ve 28 hastanın tamamladığı başka bir çalışmada ise kısa süreli Ginkgo biloba kullanımıyla görme alanı veya kontrast duyarlılığında plaseboya üstünlük gösterilmemiştir. [11]

Bu nedenle Ginkgo biloba için yalnız olumlu sonuçları değil, farklı sonuç veren çalışmaları da birlikte okumak gerekir. Ayrıca kan sulandırıcılar dahil bazı ilaçlarla etkileşebilir ve kanama riskini artırabilir; mevcut ilaçların Göz Doktoruna bildirilmesi önemlidir. [9, 10, 11, 15]

Glokomda Alfa Lipoik Asit İçeren Çok Bileşenli Destek Araştırması

Sanz-González ve arkadaşlarının 2020 tarihli çalışmasında, R-alfa lipoik asit içeren çok bileşenli bir oral formül değerlendirilmiştir. Araştırmaya 15 açık açılı glokom hastası ve glokomu bulunmayan 15 kişi alınmış; her iki grup altı ay boyunca destek kullanmıştır. [12]

Glokom grubunda, kandaki toplam antioksidan kapasitede artış ve oksidatif stresle ilişkili bazı ölçümlerde azalma bildirilmiştir. Gözyaşı üretimi ve göz yüzeyi yakınmalarına ilişkin olumlu bulgular da raporlanmıştır. [12]

Bu çalışma insanlarda ağızdan kullanılan bir formülü değerlendirmesi açısından önemlidir. Ancak tek başına alfa lipoik asidin etkisini ayırmaz ve aynı koşullarda destek almayan bir glokom kontrol grubu içermez. Bu nedenle sonuç, alfa lipoik asidin tek başına görme alanı kaybını önlediği veya belirli bir başka formülün aynı etkiyi sağlayacağı şeklinde yorumlanamaz. [12]

Glokomda Beslenme Desteklerinin Kişiye Göre Değerlendirilmesi

Araştırmaları okurken üç soruyu birlikte sormak gerekir: Kimlerde araştırıldı, hangi form ve uygulama kullanıldı, hangi sonuç ölçüldü?

Yaşam kalitesi anketindeki bir değişim, retina elektriksel yanıtındaki iyileşme, kan akımı ölçümü ve görme alanının yıllar içindeki seyri aynı sonucu anlatmaz. Çok bileşenli bir formülün sonucu da tek bir içeriğe mal edilemez. [3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12]

Kişiye uygun yaklaşım; glokomun tipi ve seyri, mevcut tedavi, kullanılan diğer ilaçlar ve beslenme ihtiyaçlarının Göz Doktoruyla birlikte değerlendirilmesidir. Reçeteli damlalar veya önerilen lazer ve cerrahi tedaviler, beslenme desteği başlanması nedeniyle bırakılmamalıdır. [1, 14, 15]

Glokomda Günlük Bakım ve Tedavi Takibi

Glokomda göz sağlığına özen göstermek, sürdürülebilir bir takip alışkanlığı kurmakla başlar:

• Muayenelerinizi sürdürün. Takip sıklığını ve hedef göz içi basıncını Göz Doktorunuzla belirleyin. [1, 2]
• Tedavinizi düzenli uygulayın. Damla kullanımında güçlük veya yan etki yaşıyorsanız tedaviyi kendi kendinize bırakmak yerine doktorunuzla görüşün. [1]
• Kullandığınız destekleri paylaşın. Vitaminler ve bitkisel içerikler dahil tüm ürünleri ilaç listenize ekleyin. [14, 15]
• Sorularınızı bir sonraki muayeneye taşıyın. “Takibimde hangi ölçümlere bakıyoruz?” ve “Bu desteğin benim durumumdaki amacı nedir?” sorularını konuşun.

Ani başlayan şiddetli göz ağrısı, kızarıklık, bulanık görme veya bulantı, acil değerlendirme gerektirebilir. Bu belirtilerde rutin kontrol tarihini beklemeden Göz Doktoruna veya acil servise başvurun. [16]

Glokomda Sitikolin ve Beslenme Destekleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Göz Tansiyonum Normal ise Glokom Olmayacağım Anlamına Gelir mi?

Hayır. Normal aralıktaki göz içi basıncında da glokom gelişebilir. Basınç değeri, görme sinirinin durumu ve diğer muayene bulgularıyla birlikte değerlendirilir. [2]

Glokomda Sitikolin Araştırmalarında Olumlu Sonuçlar Var mı?

Evet. Bazı çalışmalarda görmeye bağlı yaşam kalitesi, retina ve görme yolu yanıtları veya görme alanı takibi açısından olumlu bulgular bildirilmiştir. Ancak çalışma tasarımları ve ölçülen sonuçlar farklıdır; bu bulgular bütün hastalarda uzun vadeli görme kaybının önlendiğini göstermez. [3, 4, 5, 17]

Sitikolin ve Koenzim Q10 Glokom Tedavisinin Yerine Geçer mi?

Hayır. Basınç düşürücü tedaviler ve düzenli takip bakım planının temelidir. Destekleyici içerikler ancak kişiye uygunlukları ve dayandıkları kanıtlar değerlendirilerek ele alınır. [1, 14, 17]

Glokom İçin B3 Vitamini Doktor Önerisi Olmadan Kullanılır mı?

Glokom araştırmalarında kullanılan yüksek doz nikotinamid, sıradan bir vitamin desteği gibi değerlendirilmemelidir. Doz, mevcut hastalıklar ve gerekli güvenlik kontrolleri hekimle birlikte ele alınmalıdır. [14]

Çok Bileşenli Beslenme Destekleri Daha Etkili midir?

İçerik sayısı tek başına etkinlik göstergesi değildir. Bir kombinasyonun değerlendirilmesinde, o formül ve doz için yürütülen araştırmaların yanı sıra kişinin tedavisi ve sağlık durumu önem taşır. [7, 12, 14, 15]

Gelecekte görmek istediğiniz hayat için, göz sağlığınıza bugünden özen gösterin.

Eye Longevity ve günlük göz bakımına ilişkin yeni uzman içeriklerini keşfedin.

Bu içerik, bilimsel kaynaklar ışığında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kişisel değerlendirme, tanı, tedavi ve beslenme desteği kullanımı için Göz Doktorunuza ve ilgili sağlık profesyoneline danışın.

Hazırlayan: SağlıklıGöz Editoryal Ekibi

Uzman anlatımı ve alıntı kaynağı: Prof. Dr. Nevbahar Tamçelik’in glokom, basınç kontrolü ve destekleyici yaklaşımlar üzerine video söyleşisi ve 4. hafta sosyal paylaşımı. Araştırma özetleri, aşağıdaki bilimsel yayınlar temel alınarak hazırlanmıştır.

Bilimsel Kaynaklar ve Söyleşi Kaynağı

[1] National Eye Institute. Glaucoma. Kaynağı inceleyin 

[2] National Eye Institute. Glaucoma and Eye Pressure. Kaynağı inceleyin

[3] Rossetti L, et al. Oral sitikolin ve glokomda görmeye bağlı yaşam kalitesi: çok merkezli randomize çalışma. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2023;261(6):1659–1668. DOI: 10.1007/s00417-022-05947-5. PMID: 36639525. Çalışmayı inceleyin

[4] Parisi V, et al. Citicoline Oral Solution Induces Functional Enhancement and Synaptic Plasticity in Patients with Open-Angle Glaucoma. J Clin Med. 2026;15(1):223. DOI: 10.3390/jcm15010223. PMID: 41517474. Çalışmayı inceleyin

[5] Ottobelli L, et al. Citicoline oral solution in glaucoma: is there a role in slowing disease progression? Ophthalmologica. 2013;229(4):219–226. DOI: 10.1159/000350496. PMID: 23615390. Çalışmayı inceleyin

[6] Hui F, et al. Improvement in inner retinal function in glaucoma with nicotinamide (vitamin B3) supplementation: A crossover randomized clinical trial. Clin Exp Ophthalmol. 2020;48(7):903–914. DOI: 10.1111/ceo.13818. PMID: 32721104. Çalışmayı inceleyin 

[7] De Moraes CG, et al. Nicotinamide and Pyruvate for Neuroenhancement in Open-Angle Glaucoma: A Phase 2 Randomized Clinical Trial. JAMA Ophthalmol. 2022;140(1):11–18. DOI: 10.1001/jamaophthalmol.2021.4576. PMID: 34792559. Çalışmayı inceleyin

[8] Ha A, et al. Effects of nicotinamide supplementation in normal-tension glaucoma: a crossover placebo-controlled randomised clinical trial. Br J Ophthalmol. 2026;110(4):417–424. DOI: 10.1136/bjo-2025-328096. PMID: 41167798. Çalışmayı inceleyin

[9] Quaranta L, et al. Effect of Ginkgo biloba extract on preexisting visual field damage in normal tension glaucoma. Ophthalmology. 2003;110(2):359–362. DOI: 10.1016/S0161-6420(02)01745-1. PMID: 12578781. Çalışmayı inceleyin

[10] Park JW, et al. Short-term effects of Ginkgo biloba extract on peripapillary retinal blood flow in normal tension glaucoma. Korean J Ophthalmol. 2011;25(5):323–328. DOI: 10.3341/kjo.2011.25.5.323. PMID: 21976939. Çalışmayı inceleyin

[11] Guo X, et al. Normal basınçlı glokomda Ginkgo bilobanın görme alanı ve kontrast duyarlılığına etkisi: randomize çapraz çalışma. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2014;55(1):110–116. DOI: 10.1167/iovs.13-13168. PMID: 24282229. Çalışmayı inceleyin

[12] Sanz-González SM, et al. Effect of an oral supplementation with a formula containing R-lipoic acid in glaucoma patients. Arch Soc Esp Oftalmol (Engl Ed). 2020;95(3):120–129. DOI: 10.1016/j.oftal.2019.11.009. PMID: 31980324. Çalışmayı inceleyin

[13] National Cancer Institute. Coenzyme Q10 — hücresel işlev tanımı. Kaynağı inceleyin

[14] Shukla AG, et al. American Glaucoma Society–American Academy of Ophthalmology Position Statement on Nicotinamide Use for Glaucoma Neuroprotection. Ophthalmology Glaucoma. 2025;8(2):112–116. DOI: 10.1016/j.ogla.2025.01.002. PMID: 39800263. Uzman kuruluş açıklamasını inceleyin  · Bildirinin yazarının güvenli kullanım açıklaması

[15] National Center for Complementary and Integrative Health. Ginkgo: Usefulness and Safety. Kaynağı inceleyin

[16] National Eye Institute. Types of Glaucoma. Kaynağı inceleyin

[17] Prinz J, et al. Efficacy of citicoline as a supplement in glaucoma patients: A systematic review. PLoS One. 2023;18(9):e0291836. DOI: 10.1371/journal.pone.0291836. PMID: 37768938. Derlemeyi inceleyin

[18] SağlıklıGöz. 4. hafta “Eye Longevity · Glokom” sosyal paylaşımı ve Prof. Dr. Nevbahar Tamçelik video söyleşisi. Alıntı kartı: slayt 2; video kesitleri: slayt 3–10. Sosyal kartta belirtilen uzman görüşü kullanım onayı: 28.09.2026.